Meta Malta spiċċat fl-aħbarijiet dinjin, imma għar-raġunijiet il-ħżiena

Is-sena li għadha kif intemmet ma kinitx nieqsa mill-iskandli li spiċċaw fuq il-faċċati tal-gazzetti lokali, iżda xi ngħidu għal dawk li spiċċaw imperrċin fuq il-mezzi tal-aħbarijiet internazzjonali? L-għajnejn fuq Malta kemm-il darba kienu għar-raġunijiet il-ħżiena, ngħidu aħna minħabba l-industrija kontroversjali tagħha tal-iGaming, is-settur tal-kripto, il-ħasil tal-flus, ir-rabtiet ma’ ċrieki kriminali, l-iskala tal-korruzzjoni, il-libertà mhedda tal-istampa, u l-ħemel ta’ ksur tal-liġijiet tal-UE. The Shift għażel li jsemmi wħud minn dawn il-każijiet bit-tama li l-2024 tkun sena aħjar.

Din hija lista mhux eżawrjenti tad-drabi li Malta spiċċat fuq l-aħbarijiet internazzjonali għar-raġunijiet il-ħżiena f’sena waħda.

Malta tillobbja għal spjunaġġ

F’Diċembru 2023, Malta ssemmiet bħala waħda minn seba’ Stati Membri tal-UE li kienu qed jillobbjaw biex jiddaħħal provvediment fl-Att Ewropew dwar il-Libertà tal-Midja (l-EMFA) li jippermetti l-ispjunaġġ tal-ġurnalisti. Skont dak li żvelat Investigate Europe u skont dokumenti li ġew f’idejn The Shift, Malta, flimkien mal-Greċja, Franza, l-Italja, Ċipru, il-Finlandja u l-Iżvezja talbu biex permezz ta’ provvediment vag bl-iskuża tas-sigurtà nazzjonali, ikun permess l-ispjunaġġ.

L-organizzazzjonijiet internazzjonali tal-libertà tal-istampa lkoll ikkritikaw bil-qawwa dan kollu u kkundannaw minnufih lil dawn il-pajjiżi, iżda notevolment lil Malta, li diġà għandha reputazzjoni ħażina u għadha lanqas solviet l-assassinju tal-ġurnalista Daphne Caruana Galizia.

Iżda ċ-ċirasa fuq il-kejk kien Edward Montebello, portavuċi ewlenija tal-gvern, li pprova jixħet pressjoni fuq The Shift biex tbiddel l-artiklu u l-kontenut tiegħu. Hu akkuża lil The Shift li qed toħloq minn żniedha u tinterpreta l-affarijiet ħażin, iżda mbagħad la ċaħad il-kontenut tad-dokument uffiċjali stabbilit, u wisq inqas ta dettalji dwar il-pożizzjoni ta’ pajjiżna. Finalment, l-abbozz kien ġie approvat mingħajr dawn il-miżuri drakonjani.

Ħemel ta’ proċeduri kontra Malta minħabba ksur tal-liġi

Fi Frar 2023, Malta dabbret ħames proċeduri ta’ ksur mill-Unjoni Ewropea minħabba nuqqasijiet fil-protezzjoni tal-ambjent tal-baħar, talli ma ffinalizzatx il-pjanijiet tal-immaniġġjar tal-ilma, minħabba d-deroga għall-kaċċa tal-gamiem fir-rebbiegħa, il-projbizzjoni sħiħa tar-reklamar tas-servizzi legali, u talli naqset milli timplimenta sew il-liġijiet kontra l-abbuż sesswali tat-tfal.

Imbagħad, f’Diċembru, reġgħet dabbret ieħor talli naqset milli tittrasponi sew id-Direttiva dwar il-Ħaddiema Staġunali, li suppost kellha ttejjeb is-sistwazzjoni b’regoli ġusti u trasparenti għall-ingaġġ tal-ħaddiema- staġunali fl-UE mill-pajjiżi li mhumiex fl-UE. Din il-liġi taħseb ukoll għal kundizzjonijiet tax-xogħol u tal-għajxien aħjar għal dawn il-ħaddiema, drittijiet indaqs u protezzjoni mill-isfruttament.

Madankollu pajjiżna ma implimentahiex u minflok qed iġarrab influss ġmielu ta’ persuni minn pajjiżi li mhumiex fl-UE biex jaħdmu permezz ta’ aġenziji “tar-reklutaġġ” mhux regolati, u jiġu sfruttati, jintalbu jħallsu tariffi eżorbitanti, u jgħixu f’kundizzjonijiet tal-għajxien bi standards baxxi bħal pereżempju aktar minn ħamsa sew saħansitra għaxar persuni ġo kamra waħda.

Malta ngħatat xahrejn biex tirranġa s-sitwazzjoni, jew jaf tispiċċa quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja tal-UE. Bħalissa Malta għandha xi 60 proċediment ta’ ksur miftuħin kontriha.

Birdlife Malta tipprotesta quddiem l-Uffiċċju tal-Prim Ministru biex tesponi l-qtil illegali tal-għasafar protetti fir-rebbiegħa.

Ksur tad-drittijiet umani tal-migranti

Isem pajjiżna spiċċa fuq il-midja bosta drabi matul is-sena minħabba l-pushbacks illegali u azzjonijiet oħrajn li wasslu biex mietu n-nies jew jiġu rritornati lejn pajjiżi li mhumiex sikuri wara li jkunu ppruvaw jaqsmu l-Baħar Mediterran.

Fil-bidu ta’ Diċembru, Médecins sans frontières iddokumentat bosta każijiet li ġraw fl-2022 u fl-2023 meta Malta falliet fir-responsabbiltajiet legali tagħha ta’ għajnuna u salvataġġ lill-persuni li jkunu fir-riskju li jegħrqu. Minħabba dan, skonthom, fir-reġjun qed imutu medja ta’ tmien persuni kuljum.

F’Lulju, Malta ssemmiet fil-Parlament Ewropew fil-kumitat tad-drittijiet umani li kien qed jistaqsi għalfejn l-UE qed tiffinanzja reati kontra l-umanità bil-flus mibgħuta l-Libja. Dan il-kumitat hu mħasseb li l-UE sempliċiment qed tiffinanzja l-pushbacks li mbagħad jikkaġunaw it-torturi fil-Libja, prattika li Malta hi kompliċi bil-kbir fiha, u għalhekk qed jitlob investigazzjoni dwar il-finanzjament tal-UE għall-migrazzjoni u spjegazzjoni tal-attivitajiet imwettqa fil-Libja fl-aħħar snin.

L-appell sar wara li rapport ġdid tan-Nazzjonijiet Uniti sab li Malta kienet involuta fir-ritorn ta’ xi 3,000 migrant, fosthom nisa u tfal, lura l-Libja u dan biss tul l-ewwel xahrejn tas-sena 2023. Ir-rapport jistqarr li bosta migranti tniżżlu fil-portijiet Libjani u spiċċaw fiċ-ċentri tad-detenzjoni u kienu soġġetti għal trattament inuman, vjolenza sesswali, estorsjoni u detenzjoni arbitrarja fit-tul.

Imbagħad f’Settembru, Malta laqgħet fostna lill-pajjiżi Ewropej tan-nofsinhar għal diskussjonijiet dwar il-migrazzjoni, iżda bħalma stennejna, l-involviment tagħha f’dawk l-atroċitajiet u l-illegalitajiet orribbli tħallew barra mill-aġenda.

Malta tħajjar il-korruzzjoni

Fl-2023, Malta kisbet il-konferma ta’ Transparency International li kienet niżżlet fl-agħar livell ta’ korruzzjoni li qatt kienet. Ingħatat punteġġ ta’ 51 biss minn 100, tliet punti inqas mis-sena ta’ qabel u rnexxielha tilħaq lill-Arabja Sawdija u lir-Rwanda. Dan il-punteġġ hu ferm inqas mill-medja ta’ 66 li kisbet l-Unjoni Ewropea.

F’Ottubru, fil-Parlament Ewropew, bosta Membri Parlamentari Ewropej instamtu meta l-Prim Ministru Robert Abela pprova jċekken l-akkużi tal-korruzzjoni u talbu li tittieħed azzjoni. Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew issemmi li l-iskandli f’Malta “huma evidenza li bosta kwistjonijiet serji tal-governanza għadhom ma ssolvewx”. Ir-riżoluzzjoni tiddeskrivi wkoll l-indifferenza ta’ Abela bħala “stedina għal anarkija” u li “tkompli trewwaħ il-kultura tal-impunità għall-uffiċjali pubbliċi allegatament involuti fi skandli”. L-MEPs semmew fost l-oħrajn l-iskandi tal-liċenzji tas-sewqan, tax-xiri tal-voti bil-benefiċċji soċjali, u l-impunità li għadhom igawdu l-eks prim ministru diżonorat Joseph Muscat, l-eks chief-of-staff Keith Schembri, u l-eks ministru Konrad Mizzi.

Investigazzjoni konġunta li wettaq The Shift ma’ midja lokali u l-OCCRP ħarġet fid-dieher ukoll kif il-kuntrattur Vitals Global Healthcare (VGH) bagħat mill-anqas €21 miljun lill-kumpanija omm Bluestone Investments, u li mbagħad din berbqet aktar minn miljun ewro f’ġojellerija, tariffi ta’ skejjel privati, ivvjaġġar axxellerat, lukandi tal-ħames stilel u karozzi lussużi, u trasferiet flejjes kbar lil persuni konnessi mal-VGH. Fil-frattemp, Muscat qed jiġi investigat b’rabta ma’ ħlasijiet li rċieva relatati mal-ftehim.

Mill-ġdid, fejn tidħol il-korruzzjoni, dan l-elenku żgur li mhuwiex eżawrjenti.

L-eks prim ministru Joseph Muscat fuq Facebook wara r-raid li l-pulizija għamlulu f’daru. Ritratt: Facebook/Joseph Muscat.

Fallimenti fil-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus

Minkejja li fl-2022 pajjiżna tneħħa mil-lista l-griża tal-Financial Action Task Force (l-FATF) – lista li spiċċajna fuqha minħabba n-nuqqasijiet istituzzjonali kbar ta’ Malta fil-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus – tul l-2023 xorta waħda ssoktaw joħorġu aktar skandli relatati ma’ reati finanzjarji.

F’Settembru, il-kap tal-kripto Faruk Fatih Ozer ġie kkundannat 11,196 sena ħabs fit-Turkija fuq frodi ta’ $2 biljun li jinvolvi l-website tal-kripto Thodex. Wara li ffroda lil madwar 40,000 persuna, hu ħarab lejn l-Albanija u eventwalment ġie arrestat. Madankollu, skont id-dokumenti tal-Qorti, hu kien poġġa xi $13 miljun minn dawk il-flus f’Malta.

Imbagħad, f’Novembru, Changpeng Zhao, is-CEO ta’ Binance, kumpanija li ftit snin ilu kienet ibbażata f’Malta biex tieħu vantaġġ mil-liġijiet laxki tal-kripto f’pajjiżna, ammetta l-akkużi mressqa kontrih ta’ ħasil tal-flus, irreżenja minn CEO u ħallas multa multibiljunarja lill-awtoritajiet Amerikani. Il-kumpanija Binance, li għamlet 18-il xahar ibbażata f’Malta u ma ħallset l-ebda ċentenżmu f’taxxa, qed tiġi akkużata li ħaddmet kambju tat-titoli mhux irreġistrat, kisret il-liġijiet tal-Istati Uniti dwar it-titoli, u naqset milli tissodisfa l-obbligi kontra l-ħasil tal-flus, fost akkużi oħrajn, inkluż dawk li aktarx wettqet tul iż-żmien meta kienet ibbażata f’Malta.

Fl-2023, kumpanija oħra Bittrex, kambju tal-kripto ibbażat f’Malta, ġiet investigata mill-Kummissjoni tal-Istati Uniti għat-Titoli u l-Kambju (is-SEC), flimkien mal-moħħ wara TRX Justin Sun, u Christopher Emms ta’ Green Goblin. Minkejja dan u t-tluq ta’ ħafna mill-kumpaniji tal-kripto minn mindu l-liġijiet ma baqgħux laxki, il-gvern qed jibqa’ jinsisti li Malta hija “pijuniera”.

Mafja Malta

F’Jannar 2023, studju li kkummissjona l-Parlament Ewropew ikkonkluda li Malta kienet l-El Dorado tal-Mafja hekk kif bejn l-2015 u l-2022 bosta klikek tal-mafja Taljani ħaslu biljuni tal-ewro bis-settur tal-iGaming.

Imbagħad fl-Italja ġie arrestat grupp ta’ 56 mafjuż, u l-pulizija ssekwestraw mijiet ta’ miljuni tal-ewro. Skont l-awtoritajiet, dan is-sindakat kriminali mill-aktar organizzat kien qed imexxi sistema kumplessa ta’ traffikar tal-vetturi misruqa fl-Italja u maħsuba għal xerrejja minn barra l-pajjiż, l-aktar minn Malta u r-Rumanija.

Ftit wara, l-Indiċi Dinji tal-Kriminalità Organizzata sab li Malta hija għar tal-ħallelin finanzjarji minħabba dgħjufijiet fil-ġudikatura, fl-Istat u fil-pulizija. Sab ukoll li hi pajjiż destinazzjoni u pajjiż passaġġ għat-traffikar tal-bnedmin, id-drogi u anki l-armamenti, mgħejjun bil-mod kif inhu maħtuf il-pajjiż u bil-mod kif uffiċjali għoljin ħafna jaħbu r-rabtiet tagħhom mal-kriminalità organizzata. Skont dan l-Indiċi, it-tip tal-aktar kriminali meqjusa riskjużi huma dawk li huma parti integrali mill-Istat, u warajhom in-networks tal-kriminali u l-kriminali fis-settur privat.

F’April, rapport tal-Unità Taljana Kontra l-Mafja (id-DIA) għall-ewwel sitt xhur tas-sena ta dettalji dwar kif l-attività tal-mafja kienet qed “tittrasferixxi ruħha” lejn Malta minħabba l-faċilità li tiskappa minn għajnejn id-dwana u minħabba s-sħubija ta’ Malta fl-UE u l-qrubija ġeografika mal-Italja. Id-DIA qalet li r-reġim tat-taxxa favorevoli ta’ Malta u r-regolamenti favur in-negozji jagħtu palata lil bosta klikek kriminali biex iwettqu l-attivitajiet tagħhom tal-ħasil tal-flus li jħaxxnulhom bwiethom.

F’Mejju, Qorti Taljana ssekwestrat assi li jiswew €3 miljun mingħand żewġ membri suspettati tal-mafja li wkoll kellhom operat tal-logħob tal-azzard f’Malta. Qrib l-istess żmien, kumpanija bbażata f’Malta nstabet li kien ilha mill-2016 tbigħ telefowns enkritti u applikazzjonijiet tal-messaġġi siguri lill-iNdrangheta fl-Italja.

Din il-lista ta’ eżempji mhijiex eżawrjenti; hemm patafjun ta’ stejjer oħrajn. Fil-frattemp, il-gvern ftit li xejn jagħti attenzjoni lil din il-kwistjoni u rarament jikkummenta fil-pubbliku dwar ħidmitu fil-ġlieda kontriha.

L-iGaming blues

F’Ġunju, Glitnor, tipwin bi kwartieri f’Malta, qalgħet multa fid-Danimarka talli kisret ir-regolamenti kontra l-ħasil tal-flus. Wara li l-Awtorità Daniża tal-Logħob tal-Azzard irrappurtatha lill-pulizija tal-pajjiż għal żewġ istanzi ta’ ksur tal-liġijiet dwar il-logħob tal-azzard, din ġiet ordnata tħallas madwar €13,400.

F’Novembru, Videoslots, ibbażata wkoll f’Malta, qalgħet multa ta’ €760,000 għal nuqqasijiet kontra l-ħasil tal-flus meqjusa “serji u sistematiċi”.

Dan apparti l-bosta multi f’Malta minħabba ksur serji tal-liġijiet dwar il-konformità u kontra l-ħasil tal-flus, bħal pereżempju dawk li qalgħu Glitnor, Casino Malta, Casumo Services Limited, CS Litto Limited, u d-direttur ta’ kumpanija tal-iGaming mhux imsemmija u bbażata f’Malta, Andrew Martin Jones.

Il-libertà tal-midja

Matul l-2023 ma naqsux lanqas l-appelli tal-komunità internazzjonali biex Malta ssaħħaħ il-protezzjoni li għandha tagħti lill-ġurnalisti.

F’Marzu, gruppi difensuri tal-midja internazzjonali talbu lill-prim ministru biex jipprovdi segwitu dwar il-konsultazzjoni pubblika għar-riforma tal-midja u biex jiżgura li dan ma jkunx xi eżerċizzju mingħajr impenn serju.

F’Settembru, koalizzjoni ta’ organizzazzjonijiet talbu lill-gvern biex jippubblika r-rapport mistur li kien ippreżentalu l-Kumitat li ħatar għar-riforma fil-midja, għax dan ma ġiex ippubblikat minkejja li kien tlesta. F’Ottubru, imbagħad, il-Kummissarju tal-Kunsill tal-Ewropa għad-Drittijiet tal-Bniedem Dunja Mijatovic kitbet lil Abela biex tesprimi t-tħassib tagħha li r-rakkomandazzjonijiet tal-Inkjesta Pubblika dwar l-assassinju ta’ Daphne Caruana Galizia ma kinux ġew implimentati u dwar is-sitwazzjoni fejn tidħol il-libertà tal-espressjoni fil-pajjiż.

F’Ottubru wkoll, organizzazzjoni appellat lill-awtoritajiet Maltin biex iressqu quddiem il-ġustizzja lil dawk kollha li kienu responsabbli għall-qtil ta’ Caruana Galizia u biex iwettqu bis-sħiħ ir-rakkomandazzjonijiet tal-Inkjesta Pubblika dwar l-assassinju tagħha. Tul l-istess xahar, il-Parlament Ewropew sejjaħ lill-gvern biex jagħmel iżjed il-parti tiegħu fir-rigward tal-protezzjoni tal-ġurnalisti.

Dan ġara wara li Malta tilfet sitt postijiet fl-Indiċi Dinji tal-Libertà tal-Istampa ta’ Reporters Without Borders, u kklassifikat fl-84 post minn fost 180 pajjiż – l-agħar punteġġ li qatt kisbet.

                           

Sign up to our newsletter

Stay in the know

Get special updates directly in your inbox
Don't worry we do not spam
                           
                               
Subscribe
Notify of
guest

0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments

Related Stories

Jissoktaw l-inċertezzi għal Assange hekk kif il-Qorti Ingliża ddewwem is-sentenza
Read this article in English. Julian Assange se jkolli
Konfużjoni hekk kif Dalli tikkontradixxi liċ-Chair tal-Enemalta fuq l-impjant tas-€46 miljun
Read this article in English. Il-kaos evidentement qed jerġa’

Our Awards and Media Partners

Award logo Award logo Award logo